Οι Βίκινγκ είναι εθνοτική ομάδα, τμήμα των Βορείων Λαών της Ευρώπης. Κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα εμφανίσθηκαν ως εξερευνητές, πειρατές, έμποροι, μισθοφόροι (ή και τα τέσσερα μαζί) σε μεγάλο κομμάτι της Ευρώπης. Κοιτίδα τους είναι η Σκανδιναβία και τέσσερα σημερινά έθνη έλκουν την καταγωγή τους από αυτούς: νορβηγοί, σουηδοί, δανοί, ισλανδοί. Η παρουσία τους υπήρξε καταλυτική για την ιστορία πέντε ακόμη σημερινών κρατών: Μ. Βρετανία, Γαλλία, Φινλανδία, Ρωσία, Λευκορωσία, Ουκρανία.

Οι Βίκινγκ δεν αποτέλεσαν ενιαίο έθνος, με τη μορφή που αυτά άρχισαν να διαμορφώνονται στη Νότια Ευρώπη κατά την ίδια περίοδο, αλλά διέθεταν μεταξύ τους πολλά κοινά χαρακτηριστικά:
1.γλώσσα, την αρχαία σκανδιναβική - μία ινδοευρωπαϊκή γλώσσα που κατατάσσεται στις γερμανικές ή αρχαίες βόρειες γλώσσες.
2.μυθολογία και παραδόσεις, με κυρίαρχες τις επικές σάγκες, οι οποίες εξακολουθούν να γοητεύουν μέχρι και σήμερα. Η μυθολογία τους πάντως έχει κατασυκοφαντηθεί, λόγω της χρήσης της από τους ναζί.
3.τάση για εξερευνήσεις και επικοισμό μακρινών εδαφών, οφειλόμενη κυρίως στην ανάγκη για εξεύρεση περιοχών πιο εύφορων από την παγωμένη και άγονη Σκανδιναβία.
4.συναίσθηση της κοινής καταγωγής τους.
Συνήθως οι αναφορές στους Βίκινγκ παραπέμπουν στην περίοδο της μέγιστης εξάπλωσής τους, η οποία αποκαλείται Χρυσή Εποχή και συμβατικά καλύπτει το διάστημα μεταξύ 793 μ.χ. (λεηλασία της Μονής Λίντισφαρν στη ΒΑ Αγγλία) και 1066 μ.χ. (συντριβή των νορβηγών του Χάραλντ Γ' στο Στάμφορντ Μπριτζ).
Χάρις στην ικανότητά τους στη ναυσιπλοΐα και τον πόλεμο, στους τρεις αυτούς αιώνες εξαπλώθηκαν σε μία τεράστια έκταση που ξεκινά από τη Ρωσία, περνά από τη σκανδιναβική χερσόνησο και διασχίζει οριζόντια ολόκληρο το Βόρειο Ατλαντικό, από την Αγγλία και τα νησιωτικά συμπλέγματα στα βόρεια της Σκωτίας μέχρι την Ισλανδία, τη Γροινλανδία και τέλος τη Βίνλαντ στο σημερινό ανατολικό Καναδά. Επίσης εμφανίσθηκαν στο Βυζάντιο, τη Βόρεια Αφρική, την Ιταλία, την Ισπανία και τη Γαλλία, με κάποια από τις ιδιότητες που αναφέρθηκαν παραπάνω.
Πρέπει εκ των προτέρων να σημειωθεί ότι η ιστορική έρευνα αντιμετωπίζει ένα σημαντικό πρόβλημα: την έλλειψη ιδίων γραπτών πηγών. Με εξαίρεση τους Βαράγγους, οι Βίκινγκ της Χρυσής Εποχής ήταν αναλφάβητοι, με αποτέλεσμα οι κυριότερες αναφορές να βρίσκονται ξένες πηγές (βυζαντινοί συγγραφείς, καθολικοί μοναχοί και ιεραπόστολοι), ή σε μεταγενέστερες καταγραφές της προφορικής τους παράδοσης, όπως οι ισλανδικές σάγκες (12oς-14ος αι) και το ρωσικό Πρώτο Χρονικό (12oς αι).

ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ

Ο όρος σκανδιναβική μυθολογία, ή μυθολογία των Βίκινγκ συνδέεται με την προχριστιανική θρησκεία, τους μύθους, τις πίστεις και δοξασίες των Σκανδιναβών και περιλαμβάνει εκείνες τις φυλές που εγκαταστάθηκαν στην Ισλανδία, όπου συγκεντρώθηκαν οι γραπτές πηγές για το μυθολογικό υλικό. Είναι η γνωστότερη εκδοχή της αρχαιότερης κοινής γερμανικής μυθολογίας, η οποία περιλαμβάνει επίσης την σχετική αγγλοσαξονική μυθολογία. Η γερμανική μυθολογία με τη σειρά της αναπτύχθηκε από μία αρχαιότερη ινδοευρωπαϊκή θρησκεία με ανάλογο μυθολογικό υλικό.
Η σκανδιναβική μυθολογία είναι μια συλλογή πίστεων και μύθων που τις μοιράζονταν από κοινού οι βόρειες γερμανικές φυλές και όχι κάποια αποκαλυπτική θρησκεία, από την άποψη ότι δεν υπάρχει κάποιος ισχυρισμός θεοπνευστίας στα ιερά τους κείμενα. Το μυθολογικό υλικό μεταβιβαζόταν προφορικά στο μεγαλύτερο τμήμα της εποχής των Βίκινγκ. Η γνώση μας για αυτή την περίοδο βασίζεται κυρίως στις Έντα και άλλα μεσαιωνικά κείμενα γραμμένα μετά των εκχριστιανισμό των βόρειων λαών.
Στη σκανδιναβική παράδοση οι αρχαίες πίστεις διατηρήθηκαν επί μακρόν στις μη αστικές περιοχές, όπου ορισμένες παραδόσεις επιβιώνουν ακόμη και σήμερα, ιδιαίτερα στο νεοπαγανιστικό κίνημα Αζατρού και τον Οντινισμό. Στα βόρεια πλάτη η σκανδιναβική μυθολογία είναι σημαντικός παράγων λογοτεχνικής έμπνευσης, θεατρικής και κινηματογραφικής παραγωγής.
Στη σκανδιναβική μυθολογία το Σύμπαν αποτελείται από τρία επίπεδα που χωρίζονται το καθένα σε άλλα τρία, δίνοντας συνολικά εννέα «κόσμους». Ο καθένας συγκρατείται στη θέση του από ένα κλαδί του Υγκντράσιλ, του Παγκόσμιου Δένδρου. Τα τρία βασικά επίπεδα είναι το Χελ, το Μίντγκαρντ και το Άσγκαρντ, δηλαδή η Γη των Νεκρών, η Γη των Ανθρώπων και η Γη των Θεών. Ωστόσο υπάρχουν και άλλα όντα: οι Νάνοι, τα Ξωτικά του Φωτός, οι Γίγαντες, τα Ξωτικά του Σκότους κλπ. Ακόμα και οι Θεοί είναι χωρισμένοι σε δύο ομάδες, τους Βανίρ (θεοί της γονιμότητας) και τους Εσίρ (θεοί του πολέμου).
Αν και οι δύο φατρίες των θεών πολέμησαν μεταξύ τους, τελικά επήλθε ειρήνη στο Άσγκαρντ και ο Οντίν –αρχηγός των Εσίρ– αναγνωρίστηκε ως πατέρας και κεφαλή όλων. Για να διασφαλιστεί αυτή η ηρεμία οι Εσίρ και οι Βανίρ αντάλλαξαν ομήρους. Ένας από αυτούς ήταν και ο πάνσοφος Μιμίρ των Εσίρ, με τον οποίον οι Βανίρ εξοργίστηκαν και του έκοψαν το κεφάλι. Ο Οντίν το ταρίχευσε και το τοποθέτησε δίπλα στο Σιντριβάνι του Μιμίρ, μία πηγή νερού από την οποία όποιος έπινε αποκτούσε απέραντη σοφία (όπως ο ίδιος ο Μιμίρ). Έτσι σε περίπτωση κρίσης ο πατέρας των θεών συμβουλεύεται το ασώματο κρανίο.
Παρόλο που οι θεοί είναι ανώτεροι όλων των προαναφερόμενων πλασμάτων δεν είναι αθάνατοι και πρόκειται να αφανιστούν στη συντέλεια του κόσμου, το Ράγκναροκ: μία εποχή όπου ένας βαρύς χειμώνας θα καλύψει τη Γη, η βία θα κυριαρχήσει, ο λύκος Φένριρ θα καταπιεί το φεγγάρι και τον Ήλιο και τελικά η ζωή θα χαθεί. Η πραγματικά ανώτατη δύναμη είναι οι Νόρνες (αντίστοιχες με τις ελληνικές Μοίρες), οι οποίες αντιπροσωπεύουν το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον. Ακόμα και οι κάτοικοι του Άσγκαρντ υπακούν στις Νόρνες.
Όσον αφορά τον Οντίν, ο οποίος ονομάζεται και Γκρίζος Θεός, υπάρχουν πολλές ιστορίες που τον αναφέρουν. Όταν ο κόσμος και ο ίδιος ήταν νέοι, και ενώ οι Εσίρ πολεμούσαν ακόμα με τους Βανίρ, ο Οντίν αποζήτησε δύναμη. Έτσι προσφέρθηκε να θυσιάσει το δεξί του μάτι στον Δράκο, φρουρό του Σιντριβανιού του Μιμίρ, ώστε να μπορέσει να πιει από την πηγή. Από τότε έμεινε μονόφθαλμος αλλά και πάνσοφος, ενώ η δύναμη του Σιντριβανιού του χαρίζει ισχυρή όραση στο μοναδικό του μάτι. Μία άλλη, παρόμοια αλλά πιο επώδυνη θυσία που έκανε ήταν να κρεμαστεί από ένα κλαδί του Παγκόσμιου Δένδρου. Για εννέα ημέρες και εννέα νύχτες τυραννιόταν από τον πόνο, μέχρι που με τεράστια προσπάθεια της θέλησής του κατάφερε να διαβάσει τους μαγικούς ρούνους που είχε σκαλίσει στο μπαστούνι του και το οποίο είχε αφήσει στη βάση του Δένδρου (οι ρουνικοί φθόγγοι θεωρούνταν πως διέθεταν υπερφυσικές και μαγικές δυνάμεις). Έτσι ξαναγεννήθηκε αθάνατος και –έχοντας πιει και από το Σιντριβάνι του Μιμίρ– έγινε αρχηγός όλων των θεών φέρνοντας την ειρήνη στο Άσγκαρντ, καθώς και αιώνιος άρχοντας του πολέμου, της ποίησης, της μαγείας και της σοφίας.
Ωστόσο οι Νόρνες έχουν ήδη πει πως ο Οντίν πρόκειται να πεθάνει κατά το Ράγκναροκ και ο κόσμος όπως τον γνωρίζουμε θα τελειώσει. Αλλά ο Γκρίζος Θεός, δείχνοντας την αληθινή ηθική του πολεμιστή, σκοπεύει να μάχεται μέχρι το τέλος. Έτσι έχει διατάξει τις εννέα φτερωτές κόρες του, τις Βαλκυρίες, να συλλέγουν από τα πεδία της μάχης του Μίντγκαρντ τα πνεύματα των νεκρών ηρώων και να τους μεταφέρουν στη Βαλχάλλα –το παλάτι των Εσίρ στο Άσγκαρντ, χτισμένο από τους δύο αδελφούς Γίγαντες Φάφνερ και Φασόλτ. Εκεί, την ημέρα οι γενναίοι πολεμιστές μάχονται μεταξύ τους και τη νύχτα οι Βαλκυρίες τούς ταΐζουν υδρόμελι για να θεραπεύουν τις πληγές τους, μία αιώνια προπόνηση ώστε να επιτεθούν κάποτε στα όντα που θα επιφέρουν τη συντέλεια του κόσμου. Είναι ο στρατός του Οντίν που θα πολεμήσει μόνο μία φορά, στο Ράγκναροκ, όπου ο ίδιος ο Γκρίζος Θεός πρόκειται να πέσει.
Άλλοι σημαντικοί θεοί της σκανδιναβικής μυθολογίας είναι η Φρίγκα, προστάτιδα της οικογενειακής εστίας και του γάμου, σύζυγος του Οντίν. Ακόμα ο Λόκι, θεός της απάτης, ο Θωρ, θεός του κεραυνού, και η Φρέγια, θεά του έρωτα και όμηρος των Εσίρ από τους Βανίρ. Δημοφιλής είναι και ο Μπόλντερ, γιος του Οντίν και ευγενής θεός του φωτός ο οποίος δολοφονήθηκε χωρίς ιδιαίτερο λόγο από τον Λόκι. Οι υπόλοιποι Εσίρ εξοργίστηκαν και φυλάκισαν τον τελευταίο, λέγοντας πως θα απελευθερωθεί μόνο κατά το Ράγκναροκ. Ο Χοντ, τυφλός θεός του χειμώνα που ακούσια σκότωσε τον Μπόλντερ ξεγελασμένος από τον Λόκι, βρήκε τελικά τον θάνατο στα χέρια του Βάλι –νεότερου γιου του Οντίν που γεννήθηκε αποκλειστικά για να εκδικηθεί τη δολοφονία του θεού του φωτός.

ΡΟΥΝΕΣ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΤΩΝ ΒΙΚΙΝΓΚ

Οι ρούνοι άρχισαν να έρχονται στο προσκήνιο από γερμανούς αποκρυφιστές και τα τελευταία χρόνια παίρνουν την θέση που τους αξίζει. Από το 1973, στην Ισλανδία, τελευταίο προπύργιο του καιρού των διώξεων από τους χριστιανούς ιερείς, η βόρεια θρησκεία είναι αναγνωρισμένη και ισότιμη με τη χριστιανική. Οι οπαδοί της συνεχώς πληθαίνουν.Το ρουνικό αλφάβητο ονομάζεται «Φούθαρκ», από την ονομασία των πρώτων γραμμάτων του. Υπάρχουν τρία είδη: το αρχαίο, το γερμανικό και το αγγλοσαξονικό. Όπως είναι κατανοητό, το αρχαίο είναι η βάση για τα δύο επόμενα. Αποτελείται από 24 γράμματα ή σύμβολα. Το γερμανικό έχει 22 σύμβολα και το αγγλοσαξονικό 33. Δεν είναι προεκτάσεις ή μειώσεις γραμμάτων, αλλά ανάγκες φωνητικές των λαών που το χρησιμοποιούσαν. Αλλά, είναι γνωστό, πως και στις δύο νεώτερες εκδοχές, οι σαμάνοι στις τελετουργίες χρησιμοποιούσαν το αρχαίο.

Τι αντιπροσωπεύουν οι Ρούνοι
Κάθε Ρούνος έχει το όνομα ενός ζώου, αντικειμένου, φυσικού φαινομένου ή ακόμα και Θεού. Είναι η αλληγορία μίας βασικής συμπαντικής δύναμης. Οι συμβολισμοί που την ακολουθούν, συνδυάζονται με το μήνυμα που μεταφέρει ο Ρούνος. Το Πάνθεον των θεών του βορρά είναι ενεργό. Όλοι οι σημαντικοί θεοί και οι ιδιότητές τους, μας περιμένουν : Ο Οντίν, θεός όλων των θεών, κάτι σαν τον ελληνικό Δία, αλλά με πνεύμα οξύτατο, μύηση την οποία απέκτησε με προσωπική του θυσία. Ο Θωρ, μεγαλύτερος γιος του Οντιν, με το φημισμένο του όπλο, το τεράστιο σφυρί, το οποίο ήταν και σύμβολο προστασίας, κάτι σαν τον χριστιανικό σταυρό. Η Σίφ, γυναίκα του Θωρ και προστάτιδα του θερισμού. Ο Φρίγγα, γυναίκα του Οντίν και προστάτιδα της μητρότητας. Η Φρέγια, θεά του έρωτα. Ο Φρέι, θεός της γονιμότητας κι αδελφός της Φρέγια. Ο Νιορντ, θεός θαλασσινός σαν τον Ποσειδώνα. Η Νέρθους, η Γαία, η Μεγάλη Μητέρα. Ο Χάιμνταλ, προστάτης των φυλάκων. Ο Μπάλντερ, ο νεότερος γιος του Οντίν, θεός της ευγλωττίας. Ο Τιρ, θεός της τιμής και της σωφροσύνης στη μάχη. Ο Φορσέτι, θεός της δικαιοσύνης. Ο Λόκι, θεός του κακού και της φωτιάς. Οι Νόρνες, κάτι αντίστοιχο με τις ελληνικές τρεις Μοίρες. Η Σολ, θεά του Ήλιου. Ο Μάνι, θεός της Σελήνης.

Η κατασκευή των Ρούνων
Αν και υπάρχουν έτοιμα πακέτα με ρούνους, είτε σε χαρτί, είτε σε ξύλο, συνίσταται, να προσπαθήσει ο καθένας να κατασκευάσει το δικό του σετ. Μπορεί να κόψει τεμάχια από ένα κλαδί, ή να βρει βότσαλα της θάλασσας και να ζωγραφίσει επάνω τα σύμβολα. Σίγουρα, η προσωπική επαφή με το σετ είναι πιο ισχυρή.

Ρούνοι και μαντεία
Στα διάφορα εγχειρίδια, υπάρχουν απλοί και σύνθετοι τρόποι για το ρίξιμο των Ρούνων. Σε βιβλία, το οποία διαθέτουν πλούσιο υλικό, υπάρχουν τα γενικά χαρακτηριστικά των ρούνων, η γενική ερμηνεία, η προσωπική, η οικονομική και η ερμηνεία στην υγεία. Πολλές φορές, οι ρούνοι συνδέονται με κάποιο πρόσωπο που περιγράφουν. Αν πέσουν με την όρθια όψη τους είναι ευοίωνοι, αν πέσουν με την ανάποδη θεωρούνται δυσοίωνοι. Ωστόσο, υπάρχουν και ρούνοι που διαβάζονται το ίδιο κι από τις δύο πλευρές.

Μία σύντομη ερμηνευτική εκδοχή
Αναφέρομαι σ αυτή τη παράγραφο, με την λέξη «εκδοχή», καθώς οι Ρούνοι είναι ένα σοβαρό κι ενδιαφέρον σύστημα μαντικής, με μακρά παράδοση σε σοφία, που δεν μας επιτρέπει η χώρος του άρθρου να αναφερθούμε, παρά επιγραμματικά. Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να βρει ελληνική και ξένη βιβλιογραφία πάνω στους Ρούνους και να μελετήσει σε βάθος τα σύμβολα και τους συνδυασμούς.
Οφείλω να αναφερθώ σε ένα αξιόλογο βιβλίο στην ελληνική βιβλιογραφία, γραμμένο από τον Θωμά Μαστακούρη, με τίτλο «Ρούνοι», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Δίδυμοι». Μετά από προσωπική μου έρευνα σε ξένα κι ελληνικά έντυπα, είναι από τα πληρέστερα και γραμμένο με σεβασμό και αγάπη. Θα το συνιστούσα ανεπιφύλακτα, αν και υπάρχουν κι άλλα αξιόλογα στην ελληνική και ξένη αγορά. Είναι όμως αρκετά σαφές και με πολλές πληροφορίες το συγκεκριμένο.

Πριν ξεκινήσουμε με τα 24 γράμματα που έχουμε και στο σκίτσο μας, θα αναφερθώ στον πρώτο Ρούνο, τον κενό (χωρίς σχέδιο), ο οποίος συμβολίζει το Κάρμα. Λέγεται «Γουίρντ».
Ακολουθούν οι Ρούνοι:

1 - Φέοχ : αφθονία, πλούτος
2 - Ουρ : ξαφνική αλλαγή και προσπάθεια
3 - Θορν : δύναμη της προστασίας
4 - Ανζουρ: σοφία κι επικοινωνία
5 -Ραντ : μετακινήσεις
6 - Κεν : ελπίδα για ξεπέρασμα εμποδίων, μέσα από δράση
7 - Γκιφού : ένωση, συνεργασία
8 - Γουίν : χαρά κι ευτυχία
9 - Χάγκαλ : καταστροφή κι επαναδημιουργία
10- Νιντ : καθυστέρηση
11- Ις : πάγος, παγιωμένη, στάσιμη κατάσταση
12- Γιάρα : δύναμη του νόμου
13- Υρ : αλλαγή προς το καλύτερο
14- Πέορθ : τύχη, κάτι που αποκαλύπτεται
15- Έολχ : προστασία από αρνητικές δυνάμεις, νέοι ορίζοντες
16- Σίγκελ : ιερός ηλιακός τροχός, φως στην αλήθεια, δύναμη κι επιτυχία
17- Τιρ : ορμή και πολεμική διάθεση, ενεργητικότητα
18- Μπέοργκ : σύλληψη, υλοποίηση, ευφορία
19- Έοχ : αλλαγή προς το καλύτερο
20- Μαν : αλληλεξάρτηση μεταξύ ανθρώπων και κοινωνίας
21- Λάγκου : δύναμη του υποσυνειδήτου
22- Ίνγκ : δύναμη της ολοκλήρωσης
23- Ντάεγκ : ανάπτυξη και νέες προοπτικές
24- Όθελ : οικογενειακή περιουσία, ηλικιωμένα άτομα Προσοχή:1) Η ερμηνεία σε αντίστροφη θέση, έχει το αντίθετο νόημα.2) Η προφορά διαφέρει από βιβλίο σε βιβλίο.

Η ιστορία των Ρούνων και το φιλοσοφικό τους σύστημα είναι κάτι που αξίζει να μελετηθεί, από κάθε αναζητητή της γνώσης. Ιδιαίτερα, όμως, από εμάς τους Ευρωπαίους, καθώς η παράδοση αυτή έρχεται πιο κοντά στην ιδιοσυγκρασία μας, από συστήματα μαντικής που είναι από περιοχές εκτός Ευρώπης. Παράλληλα, θα γνωρίσουμε και την παράδοση και την πολιτιστική κληρονομιά των βορείων λαών.